Subskrybuje zawartość

Kolokwia Antropologiczne Edycja X 2017 r.

Termin: 2017.03.27 | 16:45

Miejsce: Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK w Toruniu, ul. Bojarskiego 1, Sala Rady Wydziału Nauk Historycznych C.0.39, Collegium Humanisticum

Organizator: Polski Instytut Antropologii

Kontakt: info@pia.org.pl


Program

Rasa – kultura – naród.

Górale Podhalańscy w świetle badań antropologicznych Institut für Deutsche Ostarbeit.

W 1940 roku w Krakowie decyzją niemieckich władz okupacyjnych powołano do życia Institut für Deutsche Ostarbeit (IDO) - nazistowską placówkę badawczą działającą w czasie wojny na terenie Generalnego Gubernatorstwa (GG). W ramach IDO funkcjonowało jedenaście sekcji, w tym Sektion Rassen- und Volkstumsforschung (RSV), której pracownicy w wybranych miejscowościach GG prowadzili intensywne badania etnograficzne i antropologiczne, gromadząc dane na potrzeby nazistowskich planów stworzenia „nowego ładu” etnicznego w Europie Wschodniej. Grupą od której rozpoczęto systematyczne badania byli górale podhalańscy. To właśnie na Podhalu w miejscowości Szaflary badacze SRV zrealizowali w pełni założony plan całościowego „opisu” populacji. Dla Szaflar zachowała się bogata dokumentacja z pomiarów antropometrycznych, badań medycznych, etnograficznych i socjologicznych, w tym obszerny zbiór fotografii.

W swym wystąpieniu chciałabym przedstawić i scharakteryzować podhalańską część zbioru SRV głównie w kontekście nazistowskich planów etnicznych wobec mieszkańców Podhala. W prezentowanych rozważaniach skoncentruję się wokół następujących kwestii: Jak definiowano cele polityczne i naukowe badań prowadzonych wśród górali podhalańskich? Co było przedmiotem szczególnego zainteresowania etnologów SRV? Jaki obraz góralszczyzny wyłania się z materiałów zgromadzonych przez niemieckich badaczy i na ile koresponduje on z lansowaną przez hitlerowskie władze okupacyjne koncepcją „narodu góralskiego”. Obraz góralszczyzny w badaniach SRV to tylko jedno z wielu zagadnień, jakie uwzględnione zostały w realizowanych w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ projektach badawczych dotyczących działalności IDO. Wstępne wyniki wspomnianych prac omówione zostały w publikacji pt. Antropologia i etnologia w czasie wojny. Działalność Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit, Krakau 1940-1944, która ukazała się w 2015 roku pod redakcją Małgorzaty Maj.

Warto podkreślić, że śledząc zaangażowanie etnologów i antropologów w działalność SRV, dotykamy wciąż aktualnych spraw, które nurtują naszą dyscyplinę, by wymienić chociażby kwestię politycznego uwikłania badań czy też problem instrumentalizacji badanych przez etnologów grup i społeczności.

Partnerzy / sponsorzy

Finansowanie

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Partnerzy

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego,

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego,

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu,

Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego,

Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu,

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach,

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego.

Ul. Żurawia 4,  00-503 Warszawa
Tel. +48 22 5531616, fax +48 22 5531611
e-mail: info@pia.org.pl