Subskrybuje zawartość

Na Zachód przez Wschód i z powrotem: Polskie doświadczenia rozwojowe.

Elżbieta Drążkiewicz, M.Phil., PhD Candidate, University of Cambridge, Department Of Social Anthropology

„Na Zachód przez Wschód i z powrotem: Polskie doświadczenia rozwojowe.”, SAID, PIA, czerwiec 2008

Rok 1989 często traktowany jest jako przełomowy. Również ja pragnę uczynić go punktem wyjściowym swojego referatu. Rok ten był i jest postrzegany jako koniec zimnowojennego podziału Świata, wstęp do reorganizacji starego systemu – początek nowej geografii. Miał to być rok kiedy Polska zredefiniuje swoje miejsce na mapie świata. Zmiana pozycji wymaga jednak równoczesnych zmian w procesach identyfikacyjnych.

W swoich rozważaniach pragnę skoncentrować się na kategorii graniczności, która jak sądzę, obecnie jest jedną z dominujących cech wpływających na postrzeganie miejsca Polski i Polaków w świecie. Powoduje ona doświadczenia asymetrii ale też napędza do ciągłej redefinicji tożsamości i rekategoryzacji pozycji zajmowanej na globalnej mapie władzy. Śledząc polskie wyzwania rozwojowe, pragnę przyjrzeć się jak zachodzi owe pozycjonowanie, jak różne kategorie przestrzeni i miejsca są generowane, wiązane z tożsamością, ustanawiane i akceptowane ale również kontestowane.

Dla moich rozważań, podobnie jak dla wielu Polaków, centralne znaczenie będą miały kategorie „Wschodu” i „Zachodu”. Są one niezwykle trudne do uchwycenia - relacyjne, a więc możliwe do wskazania tylko względem jakiegoś wcześniej arbitralnie dobranego miejsca. Równocześnie jednak, jako kategorie hegemoniczne stają się one przedmiotem prób stabilizacji i lokalizacji w określonych miejscach na mapie świata - dzieląc go na „Wschodni” i „Zachodni”. Społeczne znaczenie i waga takiego podziału jest nie do przecenienia, będąc jednym z głównych czynników determinujących globalną hierarchię wartości. Znalezienie odpowiedzi na pytanie, w którą z tych kategorii wpisuje się Polska i jakie miejsce zajmuje ona w światowym systemie jest niemalże tak samo ważne jak i trudne dla samych Polaków. Warto zwrócić uwagę, że kategorie „Wschodu” i „Zachodu” do których niezwykle często odnoszą się Polacy, współgrają z takimi klasyfikacjami jak „Centra” i „Peryferie”, „Pierwszy” i „Trzeci Świat”, „Rozwinięte” i Nierozwinięte kraje”, „Nowoczesne” i „Zacofane” społeczności. Gdzie w tej układance jest miejsce dla Polski i poszczególnych Polaków? Jak Polskie polityki identyfikacji są negocjowane przy pomocy praktyk odnoszących się do lokalizacji przestrzennej i wysiłków nad określeniem ich znaczeń kulturowych?

By to zrozumieć proponuję prześledzić procesy i wydarzenia związane, po pierwsze, z rozwojem samej Polski i społeczeństwa Polskiego (które od 1989 było i jest przedmiotem międzynarodowej pomocy rozwojowej i wysiłków modernizacyjnych). Po drugie z zaangażowaniem Polski i Polaków w pomoc rozwojową na świecie – już w roli dawcy. Sądzę, że oba typy działań stanowią element tego samego, szerszego projektu „Nowoczesność”. Posiłkując się etnograficznymi przykładami pragnę wykazać, że zaangażowanie Polski w pomoc zagraniczną służy między innymi (choć nie tylko) jako narzędzie pomocne przy reidentyfikacji i redefinicji pozycji na mapie świata.

Przeczytaj cały tekst

Dodano

03.06.2008

Ul. Żurawia 4,  00-503 Warszawa
Tel. +48 22 5531616, fax +48 22 5531611
e-mail: info@pia.org.pl